شرکت بورس اوراق بهادار تهران در راستای کشف قیمت منصفانه سهام و افزایش نقدشوندگی بازار پیشنهادی مزایای حراج در روز بازگشایی مجدد نماد برای کشف قیمت را اعلام کرده و بررسی آن را به هییت مدیره سازمان بورس ارایه کرد.

به گزارش فارس به نقل از سنا، تحقیقات معاونت مطالعات اقتصادی و توسعه بازار شرکت بورس نشان می دهد که حراج تک قیمتی، ساز و کاری توانمند برای کشف قیمت دقیق و منصفانه در بازار سرمایه است.
حراج به‌طور عام و حراج تک‌قیمتی به‌طور خاص با توجه به منافع بسیار زیادی که دارد می‌تواند بسیاری از نقایص و کاستی‌های قیمت‌گذاری و کمبود تحلیل را در بازار ما کاهش دهد. از طرفی بورس‌ها باید از سازوکارهای جدید و قاعده‌مند که به جریان سیال بازار کمک می‌کند، بهره گیرند و از اختیار تغییر ریزساختار بازار با هدف بهبود شرایط منصفانه و رقابتی استفاده کنند.
کارشناس معاونت مطالعات اقتصادی و توسعه بازار شرکت بورس اوراق بهادار تهران افزود: کارشناسان این معاونت در طول یک سال گذشته مطالعات فراوانی را برای کشف قیمت منصفانه سهام و راهکارهای افزایش نقدشوندگی در بازار انجام داده اند.
روح الله حسینی مقدم اظهار داشت: تحقیقات این معاونت نشان می‌دهد که حراج تک قیمتی، ساز و کاری توانمند برای کشف قیمت منصفانه در بازار سرمایه است.
وی ادامه داد : یکی از اهداف اصلی بورس‌ها حصول اطمینان از کارکرد منصفانه و کارای بازارهاست، نوسان غیرمنطقی در قیمت اوراق بهادار که در پاسخ به اطلاعات نامتناسب و غیرواقعی است، با ایجاد ابهام در تخصیص بهینه، می‌تواند نرخ بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران را در نگه‌داری سهام افزایش دهد.
به همین دلیل طراحان، تصمیم‌گیران و قانون‌گذاران بازارهای مالی همواره سعی می‌کنند تا موانع موجود بر سر راه تقابل منطقی عرضه و تقاضای واقعی بازار را برطرف کنند تا قیمت دارایی‌های مالی به ارزش ذاتی آن‌ها نزدیک‌تر ‌شود.
از جمله نوسان‌های غیرمنطقی بورس‌ها در زمان بازگشایی نماد شرکت‌ها بعد از اقدام شرکتی نظیر تقسیم سود، افزایش سرمایه و تعدیل سود پیش‌بینی شده شرکت به میزان بیشتر از 10 درصد است که با توجه به بوجود آوردن شرایط نوسانی، همواره با انتقاداتی از سوی فعالان بازار مواجه بوده است.
حسینی مقدم گفت: در برابر این انتقادات و به‌منظور کنترل نوسان قیمتی و همچنین حفاظت از سیستم بازار، استفاده از سازوکار حراج تک‌قیمتی را برای سهامی که دوباره بازگشایی می‌شوند، پیشنهاد می‌شود. استفاده از این سازوکار به طور معمول در بورس‌های مختلف در راستای کمک به دستیابی به قیمت منصفانه و سهولت در تقابل عرضه و تقاضای بازار و انتشار اطلاعات جدید است.
این سازوکار در کنار برطرف کردن نگرانی فوق، موجب افزایش توانایی بازار در جذب حجم زیاد معاملات بدون ایجاد نوسان شدید در قیمت خواهد شد.
بنابراین، در گذشته محدودیت‌های فنی سامانه معاملاتی بورس تهران، امکان انجام محاسباتی که اکنون در بسیاری از بورس‌های دنیا معمول شده است، را در کوتاه‌مدت نمی‌داد، اما در شرایط کنونی و به یُمن سامانه جدید معاملاتی می­توان با استفاده از حراج تک‌قیمتی فاصله بین قیمت پیشنهادی خرید و فروش را در زمان بازگشایی نماد کاهش داد که به‌تبع آن معاملات با سرعت بیشتر و به روش مقرون به‌‌صرفه‌ای اجرا خواهد شد و هزینه سرمایه‌گذاران نیز کاهش می‌یابد.
استفاده از حراج تک‌قیمتی در بازگشایی مجدد نماد با هدف افزایش سطح تحلیل‌ در قیمت‌گذاری، افزایش حجم معاملات، روان‌سازی معاملات و ایجاد نشاط در بازار است.

*ضرورت حراج و مزایای آن

کارشناس معاونت مطالعات اقتصادی و توسعه بازار شرکت بورس گفت: امروزه حراج تک‌قیمتی به صورت گسترده در بیشتر بورس ها به ویژه در بورس‌هایی که از سازوکار توقف معاملات در کنترل نوسان قیمت بهره می‌گیرند در تعیین قیمت گشایش استفاده می‌شود. محاسبه دقیق این قیمت برای مشارکت‌کنندگان بازار از اهمیت زیادی برخوردار است. محبوبیت روش حراج در سال‌های اخیر در محاسبه قیمت پایانی و گشایش بسیار افزایش یافته است ، به طوری که به یک روشی بین‌المللی که مورد پذیرش اغلب بازارهاست، تبدیل شده است.
نحوه محاسبه قیمت‌های حاصل از معاملات حراج در بورس‌های جهان بسیار پیچیده است و بورس‌ها به کمک سامانه‌های پیشرفته، این قیمت را محاسبه می‌کنند و در طول زمان روش محاسباتی آن‌ها متناسب با شرایط، به شکل تکامل‌یافته‌ای تغییر پیدا کرده است.
حسینی مقدم افزود : در طول مرحله معاملات پیوسته، زمانی معامله‌ای انجام می‌شود که تطبیق قیمت‌ها صورت پذیرد و در نتیجه در این مرحله، معاملات طی ساعات معاملاتی و در قیمت‌های مختلفی به اجرا در می‌آیند، اما در روش حراج، معاملات در یک لحظه اختیاری از زمان و در یک قیمت انجام می‌شوند و همه معاملات در همان قیمت که گفته می‌شود قیمتی است که گردش معاملات را حداکثر می‌کند، تسویه می‌شوند.
همچنین، از طرفی از آنجا که قیمت سهام در زمان بازگشایی، معمولاً با افزایش نوسان همراه است و فاصله بین بهترین قیمت پیشنهادی خرید و فروش نیز به‌طور قابل ملاحظه‌ای افزایش می‌یابد، معرفی روش حراج کیفیت قیمت را بهبود می‌بخشد و باعث نزدیک شدن قیمت‌ سهام به ارزش ذاتی آن می‌شود.
بر اساس بررسی‌های صورت گرفته روش فعلی بازگشایی نماد در بورس تهران یک تورش طبیعی در قیمت بازگشایی ایجاد می‌کند که با افزایش نوسان طی معاملات، افزایش می‌یابد، که این مساله ضرورت به‌کارگیری استراتژی کامل‌تری را نمایان می‌کند. علاوه بر این نوسان‌پذیری تحت تاثیر سفارش‌های کوچک افزایش می‌یابد که با برگزاری حراج و استفاده از سازوکار محاسبه قیمت بر اساس قیمت واحد و کم شدن تاثیر سفارش‌های کوچک، نوسان‌پذیری کاهش خواهد یافت.
بعد از تعیین قیمت حراج برای اوراق بهادار بر اساس الگوریتم مشخص، همه سفارش‌ها در آن قیمت به اجرا در خواهند ‌آمد در این دوره، سفارش‌های قابل اجرا عبارتند از سفارش‌های فروشی که قیمت پیشنهادی آنها برابر یا کمتر از قیمت حراج و سفارش‌های خریدی که قیمت آنها برابر و یا بیشتر از قیمت حراج است.
در سال‌های اخیر بهره‌گیری از روش حراج به جای روش‌های ساده‌، نتایج مثبتی را برای بورس‌ها در برداشته است و بسیاری از مشارکت‌کنندگان در این بازارها اذعان کرده‌اند که حراج به عمیق‌تر کردن بازار کمک می‌کند.
وی مزایای برگزاری حراج در روز بازگشایی مجدد نماد برای کشف قیمت را، عدم امکان دستکاری قیمت در زمان بازگشایی نماد به‌واسطه انجام تعداد معدودی معامله که ریسک دستکاری قیمت در را در زمان بازگشایی نماد کاهش می‌دهد، در نظرگرفتن تعداد بیشتری از سفارش‌ها در فرآیند محاسبه قیمت گشایش، دقیق‌تر شدن قیمت‌ها، کاهش استفاده از استراتژی‌های عجولانه در زمان بازگشایی نماد و در نهایت کاهش نوسان در این دقایق و تقویت جریان سفارش که موجب کاهش اثر تک‌تک معاملات بر قیمت می‌شود اعلام کرد.
همچنین، افزایش انتشار اطلاعات ناشی از برگزاری حراج از طریق جریان سفارش‌ها در دفتر ثبت سفارش، کم شدن تفاوت قیمت‌های خرید و فروش و افزایش حجم و میانگین اندازه معاملات، فراهم کردن امکان معامله برای سرمایه‌گذاران خرد با سرمایه‌گذاران نهادی، رفع عدم توازن سفارش‌ها در زمان بازگشایی مجدد نماد، سهولت نسبی در انجام معاملات در زمان حراج نسبت به حالت فعلی، حراج سازوکار مناسبی برای افزایش نقدشوندگی از دیگر مزایای برگزاری حراج در روز بازگشایی مجدد نماد برای کشف قیمت است.

*مدت زمان حراج

کارشناس معاونت مطالعات اقتصادی و توسعه بازار شرکت بورس اظهار داشت : محدوده ایستای قیمت در بورس تهران در سه روز خاص برداشته می‌شود که بر اساس آن قیمت سهام آزادانه نوسان خواهد داشت.
این سه روز خاص روز بعد از تقسیم سود (مجمع عمومی عادی سالانه)، روز بعد از افزایش سرمایه (مجمع عمومی فوق‌العاده) و روز بعد از تعدیل سود هر سهم به میزان بیش از 10 درصد است.
پس از روزهای اشاره شده و در زمان بازگشایی، نوسان قابل توجهی در قیمت سهام دیده می‌شود که همواره با انتقاداتی روبرو است. به منظور کاهش نوسان و افزایش حجم معاملات، برگزاری حراج در زمان بازگشایی توصیه می‌شود.

*سفارش‌های مجاز در دوره حراج

حسینی مقدم تصریح کرد: حراج‌ها به عنوان سازوکاری برای تعیین قیمت بیش‌ترین استفاده و محبوبیت را در بورس‌های سراسر دنیا دارند و برای انواع زیادی از سفارش‌ها مجاز هستند. بسیاری از بورس‌ها محدودیت‌هایی را از نظر نوع سفارش‌ها در مرحله حراج وضع می‌کنند. حتی بسیاری از بورس‌ها محدودیت‌هایی را در روش اجرای سفارش‌ها در حراج ایجاد می‌کنند.چ
همچنین در برخی از بورس‌ها سفارش‌های خاصی وجود دارد که منحصر به همان بورس است که برای تسهیل فرآیند حراج طراحی شده است.
در روش حراج پیشنهادی، سفارش‌ها می‌توانند وارد اصلاح و یا حذف شوند، همچنین امکان انتقال سفارش‌هایی که طی روزهای معاملاتی گذشته وارد سامانه شده‌اند، به مرحله حراج پیشنهادی وجود دارد و اگر سرمایه‌گذاری نخواهد سفارش وی به حراج منتقل شود، به‌سادگی می‌تواند با تعیین محل سفارش یا حذف آن به خواسته خود برسد.
علاوه بر این در جلسه حراج، سفارش‌های بازار مربوط به دوره حراج و سفارش‌های محدود مربوط به دوره حراج می‌توانند وارد سامانه معاملاتی شوند، اجرای سفارش‌های بازار نسبت به سفارش‌های محدود در اولویت قرار دارند.

*میزان شفافیت دفتر ثبت سفارش در دوره حراج

کارشناس معاونت مطالعات اقتصادی و توسعه بازار شرکت بورس گفت : میزان شفافیت دفتر ثبت سفارش در مرحله حراج در بورس‌های مختلف متفاوت است. شفافیت دفتر ثبت سفارش در مرحله حراج عمده بورس‌های آسیایی کمی کمتر از مرحله پیوسته معاملات است و حتی در برخی از بورس‌ها دفتر ثبت سفارش برای سرمایه‌گذاران کاملا مخفی است و تنها قیمت و حجم تعادلی هر لحظه محاسبه و اعلام می‌شود.